خانقاه به معنی سفرهخانه یا کاروانسراست که متصوفه از قدیم این مکان را هم برای عبادت و هم برای جذب و پذیرایی از مریدان استفاده میکردند و کمکم این مکان تبدیل به مکان محوری آنها جهت تجمع و عبادت شد.
صوفیه تشکیلاتی و خانقاهی مدعیاند که تصوف طریقهای اسلامی است. در پاسخ باید گفت برای مسلمانان قرآن و روایات مبنا هستند؛ در قرآن ۲۶ آیه راجع به مسجد با لفظ مسجد، مساجد و… آمده است. همچنین دهها روایت هم درباره فضیلت مسجد، نماز در مسجد و… وجود دارد، در حالی که آیه یا روایتی درباره خانقاه نداریم؛ لذا یکی از اشکالات متصوفه این است که مکانی را در مقابل مکان مقدس الهی مسجد عَلَم کردهاند.
در تعالیم دین اسلام بهصورت مکرر امر به بزرگداشت مساجد شده است. مواردی مانند حسینیه و مهدیه محلی برای دعوت مردم به مسجد و بیان دستورات الهی است و در برابر مسجد نیستند. اما خانقاه بدعتی در برابر و برای بینیازی از مسجد است که بدعتهای جریان تصوف فرقهای در آن ترویج میشود. مگر شیعه، حسینیه را در مقابل مسجد میگذارد؟ یعنی اگر حسینیه باشد معناش این است که ما مسجد نرویم؟ در حالی که خانقاه جایگزین مسجد شده است.
حسینیهها و مدارس جدید را فرقههای دینی نساختهاند و موجب کمرنگ کردن حضور مردم در مسجد و تفرقه میان مسلمین نشدهاند، در حالی که تمام این پیامدهای منفی در خانقاه ظاهر شده است.
ثانیاً هر امر نو را نمیتوان بدعت نامید؛ بدعت انتساب غیردین به دین است. خانقاه هم بهعنوان مکان طریقت دینی در برابر شریعت دینی، بدعتآفرین است. صوفیان احکامی در خانقاه جاری میکنند که جملگی بدعت محسوب میشود؛ مثلاً پیوند وثیقی میان ولایت و تصوف برقرار میسازند و ولایت را در اقطاب خود ساری و جاری میدانند و آن را جانشین ولایت ائمه اطهار (علیهمالسلام) قرار میدهند.
منبع: مهدی قیاسی کارگر مقدم، آب و سراب؛ نقدی بر تصوف فرقهای، صص ۳۳- ۳۴
ارتباط با ما: ferghepajoohi@gmail.com