برخی افراد خرده می گیرند که چرا اهل کتاب حق فعالیت مذهبی در اماکن عبادی خود را دارند اما صوفیه از این حق برخوردار نیستند؟ پاسخ این است که:
اولاً، این حق را قرآن و سنت به اهل کتاب داده است اما چنین حقی از ناحیه منابع دینی به فرقه های منحرف اسلامی از جمله صوفیه داده نشده است و احکام و حقوق شرعی باید مستند به قرآن و سنت باشند.
ثانیاً، تفاوت اساسی میان ادیان و فرقه های بدعت گذار وجود دارد، آیین مسیحیت یهود و زردتشت خود را به اسلام مستند نمی سازند؛ لکن فرقه های صوفیه همانند سایر فرقه های منحرف چون بهائیت و بابیت، رنگ اسلامی به خود می زنند و به همین دلیل بسیار خطرناک تر از منحرفین دیگرند.
ثالثاً؛ روایات فراوانی جهت مقابله با بدعت ها از ائمه اطهار (علیهم السلام) صادر شده است و سیره و گفتار آنها بر ابطال صوفیه دلالت دارد با وجود این همه روایت از مدعیان اسلام تعجب است که چرا به خاطر منافع زودگذر دنیوی به دین اسلام خیانت می کنند و میان فرقه های صوفیه و سایر ادیان تحریف شده قیاس ابو حنیفه ای را به کار می برند.
- شبهه دیگر این است که اگر فرقه های صوفیه اهل بدعت اند و خانقاه را به عنوان بدعت ساخته اند، پس باید حسینیه ها و مدرسه های جدید را که در زمان پیامبر (ص) و ائمه اطهار (ع) نبوده اند را نیز بدعت شمرد زیرا همه این پدیده ها نو و جدید هستند.
پاسخ این است که:
اولاً حسینیه ها و مدارس جدید، فرقه های دینی نساخته اند و موجب کمرنگ کردن حضور مردم در مسجد و تفرقه میان مسلمین نشده اند. در حالی که تمام این پیامدهای منفی در خانقاه ظاهر گشته است.
ثانیاً، هر امر نو و جدیدی را بدعت مذموم نمی نامند. بدعت مذموم عبارت است از انتساب غیر دین به دین و خانقاه به عنوان مکان طریقت دینی در برابر شریعت دینی، جزء دین شمرده شده و بدعت آفرین است.
ثالثاً، صوفیان احکامی در خانقاه جاری می کنند که جملگی بدعت اند. مثلاً پیوند وثیقی میان ولایت و تصوف برقرار می سازند و ولایت را در اقطاب خود ساری و جاری می دانند و آن را جانشین ولایت ائمه اطهار (علیهم السلام) قرار می دهند. اگر ولایت به زعم صوفیان قیام عبد است به حق در مقام فنا از نفس خود؛ پس لازمه بریدن از نفس و اتصال به حق تابعیت از اهل بیت (علیهم السلام) در تمام زمینه ها است و یکی از دستورات ائمه اطهار (علیهم السلام)، اطاعت از فقهای جامع الشرایط و مجتهدان فقه تشیع است. در حالی که فرقه های صوفیه به شدت مخالف مرجعیت شیعه اند و در دین شناسی از فقها و نائبان عام امام عصر (عج) بهره نمی گیرند. این گرایش نیز بدعت دیگری در تصوف است.
همچنین گرایش سکولاریستی و توصیه به جدایی دین از سیاست و مسایل اجتماعی و انتساب دین گزینشی به اسلام ناب محمدی (صلى الله علیه و آله) بدعت دیگری در فرقه های صوفیه است که در خانقاه آن را رواج می دهند. تمایز شریعت از طریقت و انتساب آن به دین اسلام بدون هیچ مدرک و مستندی بدعت دیگر صوفیان در خانقاه به شمار می آید. البته حقایق اسلام به ظاهر و باطن و مقدمه و ذی المقدمه قابل تقسیم اند؛ اما شریعت و طریقت با تفسیری که برخی از صوفیان گفته اند مطلبی ناصواب است. شریعت در نزد صوفیان، احکام شرعی و طریقت، تعلیمات سالک در خانقاه زیر نظر مرشد است تا او را به حقیقت برساند.شریعت به منزله پوست و طریقت به منزله مغز تلقی شده است.
برخی از صوفیان بر این باورند که وقتی حقایق آشکار گشت شرایع باطل می گردد. «لو ظهرت الحقائق بطلت الشرایع» به تعبیر برخی از صوفیان «غرض از شرایع و اعمال و عبادات ظاهره و باطنیه، قرب و وصول به حق است و سالک چون به متابعت اوامر و نواهی به نهایت و کمال وصول می رسد و در بحر وحدت محو و مستغرق شده و از آن استغراق و بیخودی مطلق بار دیگر به ساحل و مرتبه عقل باز نیامده و چون مسلوب العقل گشته به اتفاق اولیا، تکالیف شرعیه و عبادات از این طایفه ساقط است.»[i] در حالی که این ادعا مخالف آموزه های دین و معارض با فتوای همه علمای اسلام و فاقد مبنای شرعی و عقلی است.
آیا انسان عاقل، شرعاً مجاز است به مقدماتی دست بزند که عقل وی ساقط گردد تا تکالیف شرعی از او زدوده شود؟! مسلماً چنین مجوزی وجود ندارد. علاوه بر این که همچنان که گذشت ائمه اطهار (ع) و بزرگان دین تا آخر عمر اهل عبادت و مناسک الهی بودند عارفان وارسته ای همچون سید علی شوشتری، ملاحسین قلی همدانی، سید احمد کربلایی، آقاسید علی قاضی، میرزا جواد ملکی تبریزی، امام خمینی، آیت الله بهجت و دیگران سراسر زندگیشان، انس با خدا و معنویت بوده و لحظه ای از شریعت فاصله نگرفتند. حتی عارفان صدر اسلام مانند اصحاب صفه نیز ، در کنار مسجد سکنا داشته و اهل عبادت و فعالیت اجتماعی بودند.
مرحوم کلینی در کتاب کافی روایتی نقل کرده است. رسول خدا (صلی الله علیه وآله) روزی پس از ادای نماز صبح چشمش به جوانی رنگ پریده افتاد و از او پرسید: کیف اصبحت؟ حالت چگونه است؟ گفت: در حال یقین به سر می برم پیامبر (ص) فرمود: علامت یقینت چیست؟ جوان عرض کرد: یقین من این است که مرا در اندوه برده و شب ها مرا بیدار ، و روزها مرا تشنه قرار داده است. گویا عرش خدا را می بینم که برای رسیدن به حساب مردم نصب شده و مردم همه محشور شده اند. رسول خدا (ص) به اصحاب خود رو کرد و فرمود این شخص بنده ای است که خداوند دل او را به نور ایمان منور گردانیده است. آنگاه به جوان فرمود: حال خود را حفظ کن که از تو سلب نشود. جوان گفت: دعا کن خداوند مرا شهادت روزی فرماید، طولی نکشید که غزوه ای پیش آمد و جوان در آن غزوه به شهادت رسید[ii]. پس عارفان حقیقی اهل تهجد و عبادت در مسجد و اهل شهادت و رشادت در میدان مبارزه و اهل تفقه در دین الهی اند و اسلام جامع نگر را ملاک زیستن می دانند و این مظهر همان مناجات عارفین است که می فرماید: «و اجعلنا من اخص عارفیک و اصلح عبادک و اصدق طائعیک»
شایان ذکر است که در سال های اخیر برخی از افراد غیر متخصص با بهره گیری از علوم فراروان شناختی با عنوان عرفان حلقه، یا با ادعای ولایت معنوی در جامعه فعالیت می کنند و مردم را با وعده های دروغین به انحراف می کشانند. مردم باید هوشیار باشند و با ساده اندیشی، فریب هیچ وعده ای را نخورند و هر کسی ادعایی کرد بر دروغ گویی حمل کنند.
خوانندگان عزیز در صورت تمایل به شناخت عرفان اسلامی می توانند به کتاب مقالات، استاد محمد شجاعی انتشارات سروش و کتاب در جستجوی عرفان اسلامی استاد مصباح یزدی، انتشارات مؤسسه امام خمینی مراجعه کنند تا هم به چیستی عرفان اسلامی و فرق عرفان با تصوف و رابطه عرفان با شریعت دست یابند و هم تحریف های عرفانی برای آنها آشکار گردد و هم شاخصه های عرفان اسلامی و راه نیل به مقامات و منازل عرفانی معلوم گردد.
منبع: جریان شناسی ضد فرهنگ ها ص 453
[i] شرح گلشن راز ص350
[ii] اصول کافی