سید مصطفی آزمایش در سال ۱۳۳۰ در تهران متولد شد. او پس از اتمام تحصیلات خود در رشتههای ادبیات عرب (تهران ۱۳۵۲) و حقوق (تهران ۱۳۵۴)، در سال ۱۳۵۵ به فرانسه رفت. در پاریس الهیات و تاریخ حقوق را در سوربن گذراند، همچنین دکترای مطالعات تطبیقی اسلام و مسیحیت را از دانشگاه لیون اخذ کرد.
هانری کربن فیلسوف و از افراد نزدیک به نورعلی تابنده یکی از اساتید وی بود. آزمایش پس از پایان تحصیلات آکادمیک، تحقیقات خود را در زمینههای دین، فلسفه و زمینههای مختلف علمی ادامه داد.
او که از سال ۱۳۴۸ به تصوف گنابادی پیوسته بود، مدتها بعد با دستور نورعلی تابنده رهبر وقت دراویش گنابادی، مجاز به اقامه نماز جماعت این سلسله در کشور فرانسه شد. آزمایش در حال حاضر مدیر مسئول رسانه «دُر تی وی» است.
مصطفی آزمایش، مأذون تابنده در پاریس، از افراد سرشناس در این فرقه است که با جذبی بیعت نکرد و حاضر نشد، طوق بندگی و سرسپردگی به مهندس جذبی را به گردن خویش بیندازد و علناً با بیعت با جناب جذبی اعلام مخالفت کرد.
مصطفی آزمایش و همسرش شرمان بهشتی، جزو اولین دراویشی بودند که مخالفت خود را با بیعت با جانشین نور علی تابنده اعلام کردند و ناقوس تفرقه را صدا درآوردند. خانم شرمان بهشتی علت مخالفت خود در بیعت با جذبی را حبس خانگی نورعلی تابنده دانسته و گفته است که وی از آزادی در گفتار و عمل برخوردار نبوده و در انتخاب جناب جذبی نیز مردد بوده، لذا نماینده الهی شخص دیگری است.
شرمان بهشتی همچنین به این مطلب اشکال وارد کرد که چرا برای اولین بار کلمه ثابت علیشاه توسط آقای کاشانی در تاریخ ۱۴ شهریور ۱۳۹۸ ذیل امر غیر مهمی مانند قرائت اجازه نماز شخصی از دراویش برده شده است.
این اشکال البته اساسی و منطقی نیست؛ چراکه طبق گفته خود خانم بهشتی، نورعلی تابنده تقریباً سه ماه قبل از صدور این اجازه نماز در سخنانی جناب سید علیرضا جذبی را به عنوان جانشین خود معرفی کرده بود. در نتیجه این عمل کاشانی امری خلاف و اشتباه نبوده است و این اقدام او را باید از روی ادب و احترام به علیرضا جذبی دانست.
آزمایش و همسرش به این موضوع اذعان میکنند که نورعلی تابنده چندین مرتبه جانشینی علیرضا جذبی را مطرح کرده است اما میگویند در سومین مرتبه که وی قصد داشت به جانشینی آقای جذبی اشاره کند، در تاریخ ۱۳ تیر ماه سال ۱۳۹۸ گفت که من حق ندارم کسی را به عنوان جانشین انتخاب کنم ولی ممکن است، جناب جذبی را جانشین خودم کنم و ممکن هم است که درویش وارسته دیگری را به عنوان جانشین معرفی کنم.
خانم شرمان بهشتی یکی از دلایل مخالفت خود در بیعت با سید علیرضا جذبی را همین اظهارات تابنده میداند و معتقد است که حتی تا این زمان هم نورعلی تابنده نسبت به انتخاب علیرضا جذبی مردد بوده است.
اقدامات و رویکرد کنونی آزمایش را باید محصول ایام بظاهر انزوا و کم کاری وی در ماههای منتهی به بیماری و مرگ تابنده تلقی کرد که گویا در تدارک پیادهسازی مقدمات استراتژی تازه خود بسر میبرده است. مروری بر رسانههای منتسب به نامبرده، کانال تلگرامی و سایت موسوم به ایشان نشان میدهد که وی این روزها بیشتر تداعی کننده یکی از رسانههای تبلیغی آیینهای شرقی است که با تصاویری از وی در حالات مدیتیشن و انجام حرکات یوگا همراه شده است.
مصطفی آزمایش با تعطیل کردن کلاسهای تفسیر قرآن خود که با انتقادات زیادی از جمله تفسیر به رأی بودن همراه بود، این بار بسته آموزشی تلفیق آموزههای ادیان شرقی با آداب طریقتی تدارک دیده و در حال انتشار آموزههای التقاطی خود در قالب مقالات و فیلمهای آموزشی است.
سودای قطبیت بر فرقه با عنایت به کهولت سن و منش متفاوت قطب تازه، علیرضا جذبی در اتخاذ سیاست سکوت آزمایش و دیگر جریانهای قدرتطلب درونی را به تکاپوهایی تازه واداشته که حاصلش رقم زدن چالشهای نوین برای فرقه ی گنابادی است. تلاش برای ارائه قرائتهای تازه از درویشیگری مبتنی بر همگرایی با ارزشها و هنجارهای مدرنیته را در دیگر جریانهای درویشی نیز شاهد بودهایم.
منبع: مهدی قیاسی کارگر مقدم، آب و سراب؛ نقدی بر تصوف فرقهای، صص ۱۰۸- ۱۱۰
ارتباط با ما: ferghepajoohi@gmail.com