در اعتراضات اخیر که کشور ما را به آشوب کشید، یک الگویی وجود داشت و آن هم الگوی لیبرالیستی بود که بر این اعتراضات حاکم بود. در واقع ما در اقتصاد و در اعتراضات از یک الگویی تبعیت کردیم که این الگوی لیبرالیستی است.
اما الگوی لیبرالیستی یعنی چه؟ یعنی اینکه فضا باز است و هرکسی زورش میرسد، هر کاری بکند. در اقتصاد فضا رو باز بگذاریم، هرکسی توانست در این میدان از بقیه پیشی بگیرد. حالا این توانستن یا با بنیه اقتصادی اولیه است یا با تبلیغات و تسلط بر افکار و روان مردم یا با زد و بندهایی است که پشت پرده در باندهای فساد اقتصادی شکل می گیرد، خلاصه فضا باز بیقاعده و هرکسی توانست پیش برود.
ما دقیقا همین الگو را در اعتراضات هم دیدیم؛ یعنی فضا باز، هر کسی هر جوری میتواند برود؛ حالا یا با زد و بند باندهای جنگافروز و نفوذ و جنایت پشت پرده یا اینکه کسی بتواند به هر شکل دیگهای در این میدان خودش را پیش بندازد و با تبلیغات خودش را مظلوم نشان بدهد، خودش رو بر حق نشان بدهد.
در این میان، یک اتفاق دیگری هم افتاده است که یک جریان دیگری هم شکل گرفته که ما شاهد هستیم، دارد، مردم را از نظام دور میکند و الگوی لیبرالیستی را تثبیت میکند. آن اتفاق سوم و جریان سوم، جریان معنویت لیبرال است. معنویتی که میگوید، فضا باز است، هر کسی هر جوری میتواند مردم را جذب خودش کند، به عنوان یک جریان معنوی. [این جذب] حالا یا با تبلیغات یا با زد و بندهای پشت پرده یا به هر شکل دیگری که یک فکر معنوی یا جریان معنوی میتواند روی صحنه بیاد.
مثلا جریان یوگا؛ یک سری باندهایی در دنیا شکل گرفتند که یوگا را گسترش بدهند، یک قرائتی از یوگای هندی به سبک آمریکایی تولید شد و ارائه شد و در قرن بیستم گسترش پیدا کرد. در ایران هم وارد شد و خیلیها آن را رواج دادند و جایگزینی برای معنویت حقیقی شد.
اینکه آیا یوگا معنویت است یا ورزش؟ باید به پستهای قبلی را نگاه بکنید یا محتواهایی رو جستجو بکنید. در این زمینه خیلی سرنخهای ارزشمندی به دستتان خواهد آمد. اما یوگا یک نمونه است و جریانهای معنوی که حالت لیبرال دارند؛ یعنی در قید و بند دین نیستند و در چارچوب باورهای مشخصی نیستند. هر جوری که احساس میکنید به آرامش میرسید. هر جوری که احساس میکنید حال شما خوب است یا آن باندهای معنوی میتوانند تو را متقاعد بکنند که این طوری به آرامش میرسید، اینجوری به حال خوب میرسید، اینجوری به رشد معنوی خواهید رسید، این باعث میشود که مردم را جذب کنند.
پس ما اقتصاد لیبرال داریم، این اقتصاد لیبرال با معنویت لیبرال تکمیل شده و امروز نسل جوان و نوجوانی که با این اقتصاد رشد کرده و این اقتصاد را دیده و قربانی این اقتصاد است، با این معنویت آشنا شده و رشد کرده و قربانی این معنویت است.
[این جوان و نوجوان] وارد فضای اعتراض دارد، با همین مدل اعتراض میکند و حالا میخواهد قربانی بگیرد، میخواهد حقش را بگیرد، از این جامعه؛ در حالی که در همان پارادایم دارد، بازی می کند. در همان چارچوب دارد، حرکت میکند. یک چارچوب یک الگوی لیبرال دارد، ساحتهای مختلف زندگی ما را شکل میدهد و مدیریت میکند و ما را از آن معنویت ناب حقیقی دور میکند.
ما در اقتصاد لیبرال، عدالت را از دست میدهیم، در معنویت لیبرال معرفت از دست میرود.
هر کسی بتواند با تبلیغات و زور بیشتر توجهات بیشتری را به خودش جلب بکند، موفقتر میشود. نمونه بارزش را گفتم؛ یوگا هست که یک تراکنش نود میلیون دلاری را در دنیا ایجاد کرده است و یک صنعت پرسود شده برای کسانی که خوب توانستند سوارش بشوند. اعتراض ما هم شده اعتراض لیبرال؛ اعتراضی که در اون حقیقت قربانی میشود.
در تمام اینها تبلیغات و رسانهها ابزار موثری هستند؛ چه در اقتصاد لیبرال، چه در معنویت لیبرال، چه در اعتراض لیبرال. شما ممکن است، بزنی آدم بکشی، به هم بریزی و خودت را قربانی نشان بدهی و خودت را کسی نشان بدهی که میخواهد دنیا را نجات بدهد، میخواهد جامعه را نجات بدهد، میخواد به فساد پایان بدهد.
چنان که در معنویت هم همین طوری است؛ کسانی وارد میشوند و سو استفاده میکنند، جهان را به آشوب معنوی میکشند، بحرانها را بیشتر می کنند و خودشان را ناجی معنوی معرفی میکنند.
در اقتصاد هم همین است؛ کسانی میآیند، فساد میکنند، به آشوب میکشند و بعد خودشان را ناجی اقتصاد معرفی میکنند. این الگو کاملا از چارچوب فکری تمدن آمریکایی بیرون میآید. چنین اقتصادی از آمریکا سرچشمه میگیرد، چنین معنویتی از آمریکا سرچشمه میگیرد، چنین اعتراضی هم از آمریکا سرچشمه میگیرد و من میخواهم همه اینا را در یک نمونه به شما معرفی کنم.
خانم ترانه علیدوستی کسی است که از همین اقتصاد ارتزاق کرده است، با سو استفادههای مالی رشد کرده، پولدار شده و بعد آمده در فضای معنویت یک نوع معنویت لیبرال را مبتنی بر تعالیم یوگا ترویج کرده و نشان داده است؛ استوریهایش هست، پستهایش هست، برنامههاش هست، میتونید ببینید. با [درونمایههای] آرامش با یوگا، چجوری به رشد معنوی برسید و حالا در میدان اعتراضها هم به یک سرچشمه، یک الگو، نمونه و سرخطی تبدیل شده که دیگران از روی او تکرار بکنند و علی دوستیها تکثیر شوند.
به این چارچوب لیبرالیستی خیلی دقت کنید؛ در مقابل این چهارچوب ما الگوی تفکر ولایی را داریم که در اقتصاد، بر عدالت تاکید میکند، در معنویت رسیدن به معرفت و آگاهی را مورد تاکید و در کانون قرار میدهد، در اعتراضات و در حرکتهای اجتماعی هم حقیقت را مهم میداند. ما میخواهیم حق روشن شود و باطل کنار گذاشته بشود.
امیدوارم بتوانیم دست به دست هم دهیم، این الگوهایی که بر ساحتهای مختلف زندگی ما مسلط شدهاند، را اصلاح کنیم و به اصلش برگردانیم و به اصل خودمان بازگردیم.
ارتباط با ما: ferghepajoohi@gmail.com